Аҳәынҭқарра Ахада Иусԥҟала еиҿкаауп аҳәынҭқарратә ҳәырԥсарра ҿыц «Алаҳаш-абаа» ▫️ Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада Гәынба Бадра «Аԥсны Аҳәынҭқарра аҭоурых-культуратә ҭынха аобиектқәа рҳәынҭқарратә сиа аԥсахрақәа ралагаларазы», «Аԥсны аҳәынҭқарратә ҭоурых-архитектуратә, археологиатә, аҭоурых-культуратә ҳәырԥсаррақәа Рсиа аԥсахрақәа ралагаларазы» рзы Аусԥҟақәа инапы рыҵаиҩит. ▫️ Атәыла Ахада идикылаз азыӡбала аҳәынҭқарратә ҭоурых-архитектуратә, археологиатә, аҭоурых-культуратә ҳәырԥсаррақәа рсиа харҭәаауп аобиект ҿыц — Маркулатәи аҭоурых-архитектуратә ҳәырԥсарра «Абаа Алаҳаш-абаа » ала. ▫️ Аҳәырԥсарра Алаҳаш аҳаблан Маркула аӡиас армарахьтәи аԥшаҳәа ахәҟьаҟьара ҳарак аҿы ишьҭоуп. Аобиект абаҟақәа ркомплекс иалоуп: ▫️ Алаҳаш-абаа абааш (ҳ.ҳ. III-XIV ашә.-қәа);  ▫️ Аныха (IV ашә., ҳ.ҳ. XIV–XV ашә-қәа.); ▫️ Менгир (анеолит, абжьарашәышықәса); ▫️ Аԥсыжырҭа (I ашә. ҳ.ҟ. – I ашә.ҳ.ҳ.);  ▫️ Афатә-ажәтә ашьҭаҵарҭа (III-VIII ашә.-қәа ҳ.ҳ.);  ▫️ Абаа аҭӡамцқәа (III–IV ашә. .-қәа ҳ.ҳ; XIV-XV ашә. .- қәа ҳ.ҳ); ▫️ Абаа (III–IV ашә.; XIV-XV ашә.); ▫️ Археологиатә культуратә ҿыгҳарақәеи аԥшаахқәеи (VIII ашә.ҳ. ҟ. – XV ашә.ҳ.ҳ.).

 

Аҧсны Аҳәынҭқарра Ахада Гәынба Бадра Аҳәынҭқарратә архивтә усбарҭа аиҳабы Ӷәынџьиа Роман Аԥсны Аҳәынҭқарратә архивтә усбарҭа ашьақәгылареи аҿиареи рыҟны хаҭалатәи илагаламҭеи шықәсарцәалатәи ламысцқьала иусуреи рзы «Ахьӡ-Аԥша» аорден  III аҩаӡара ианашьаразы Аусԥҟа инапы аҵаиҩит.

  Аԥсны Ахада Гәынба Бадра ауаажәларратә форум "Адиалог. Аизыразра. Аҿиара" далахәын. Аҳәынҭқарра Ахада иқәгылараҟны иҳәеит: "Ҳаҭыр зқәу  афорум алахәцәа! Раԥхьа иргыланы аԥсшәа шәасҳәоит ауаажәларратә форум "Адиалог. Аизыразра. Аҿиара" иалахәу, иара убас Ауаажәларратә палата аԥшьгарала еиҿкаау аусмҩаԥгатә иҭабуп ҳәа ахысҳәаауеит.  Иахьатәи афорум, ҳәарада, ҳазҭалаз ашықәс азы акрызҵазкуа ауаажәларра-политикатә хҭысуп. Иара еиднакылоит еиуеиԥшым ахырхарҭакәа рҟынтә - амчра, ауаажәларратә еиҿкаара, аексперттә еилазаара, ауаажәларра рхаҭарнакцәа ҳтәыла аҿиараҟны акрызҵазкуа азҵаарақәа рыӡбара хықәкыс измоу. Аҭышәынтәалара аиқәырхара, ауаажәларратә еизыразра, еиуеиԥшым амилаҭқәа аконфессиақәа зегьи ҭынчмҩала реицыҟазаара Аԥсны аҿиара шьаҭас иамоу.  Иахьа уи еиҳагьы ҵакы амоуп адунеи аҟны аҭагылазаашьа анҭышәынтәалам аамҭазы, аиҭакра дуқәа анымҩаԥысуа.  Убри аан ауаажәларра ракзаара, аҳаҭыреиқәҵара, аҳәоуеиқәшәара акрызҵазкуа ҳтәылаҿы аҭынчреи аҭышәынтәалареи ралыршараҟны акраҵанакуеит. Иаҳхысыз ашықәс анҵәамҭазы, Гәули Михаил-иԥҳа Кьычбеи, иара убас Ауаажәларратә палата егьырҭ алахәцәеи ҳаиԥылараҟны ҳалацәажәеит аҳәынҭқарра аҿиаразы акрызҵазкуа азҵаарақәа ирызку ауаажәларратә форум амҩаԥгаразы азҵаара. Азҿлымҳара ду асҭеит сара сганахьала.    Иахьа ҳара зыҿҳәара ахыркәшахо Ауаажәларратә палата афбатәи ааԥхьара аусура аихшьала азаҳуеит. Ахә ҳаракны исшьарц сҭахуп уи алахәцәа русура. Ауаажәларратә палата аусура ашықәсқәа рыҩныҵҟала изныкымкәа иаарту аиҿцәажәарақәа мҩаԥнагахьеит анапхгареи  еиуеиԥшым аполитикатәи ауаажәларратә мчрақәеи рыбжьара. Аброуп иахьрылацәажәаз атәыла аҭышәынтәалареи аҿиареи ишиашоу ирыдҳәалаз ауаажәларра ринтересқәа ирызкыз акрызҵазкуаз азҵаарақәа. Ари аҵак ду змоу миссиоуп, афбатәи ааԥхьара алахәцәа уи қәҿиарала инарыгӡеит. Абраҟа сара сгәы сыхьуа иазгәасҭарц сҭахуп акы.  Ауаажәларратә палата анаҩстәи аилазаара далахәхаӡом аҳәынҭқарратә ԥышәа ду змоу ауаажәларратә усзуҩ, ҳазҭагылоу аамҭазы аԥсуа ҳәынҭқарра ашьақәгылара аус аҟны хәы змам злагала ыҟоу Сократ Раҷ- иԥа Џьынџьал. Аҭагылазаашьа схы иархәаны, афорум алахәцәа зегьы ишраҳауа иҭабуп ҳәа иасҳәарц сҭахуп Сократ Раҷ-иԥа акыршықәсатәи иусуразы, ижәлар рымаҵ аураҟны иџьабаазы. Шәара шәыԥсҭазаара зегьы - Шәыԥсадгьыл иазышәкит. Иҭабуп ҳәа шәасҳәоит. Убри аан иазгәасҭрц сҭахуп, Сократ Раҷ-иԥа, шәгәы иаанамган ҭаха шәаҳҭоит ҳәа. Хәы змам шәԥышәеи ишәымоу аҳәынҭқарратә ҟәыӷареи изныкымкәа ҳрызхьаԥшлоит.  Сара гәцаракра аҭаны сацклаԥшуан иахьатәи афорум аҽазыҟаҵара амҩаԥысшьа. Аҽазыҟаҵаратә хәҭа иаҵанакуан аҳәынҭқарра аҿиара азҵаарақәа ирыдҳәалоу х-темак рыла ишьақәгылоу аишәа гьежьқәа, - атәылаҟны адемографиатә ҭагылазаашьа, асоциал-економикатә ҿиара, аполитикатә еиҭакрақәа. Сара издыруеит иҵаулоу, зны-зынлагьы, аимак-аиҿак змоу аиҿцәажәарақәа шымҩаԥысуаз. Сара аматериалқәа зегьы ҭысҵааит, иагьазгәасҭарц сҭахуп урҭ рылацәажәара аҩаӡара ҳаракы аманы ишымҩаԥысуаз. Изныкымкәа исҳәахьеит, ҳҳәынҭқарра аԥхьаҟатәи аԥеиԥш азы ҳажәлар ракзаара хадараны ишыҟоу.Уи рхы ақәырҵеит зықьҩыла ҳҵеицәа.  Ихьыԥшым Аԥсуа ҳәынҭқарра аԥҵара иԥсҭазаара зегьы азикит ҳажәлар рԥыза Владислав Арӡынба. Хымԥада, акзаара иаанагаӡом зегьы еиԥшны ихәыцлароуп ҳәа.  Ҳҳәынҭқарра адемократиатә ҟазшьа Аконституциала ишьақәырӷәӷәоуп, аполитикатә еицлабрагьы аполитикатә ԥсҭазаара иахәҭакуп».

Аԥсны Аҳәынҭқарра Ахада Гәынба Бадра Жәларбжьаратәи аҳәса рымшныҳәазы адныҳәалара ҟаиҵеит.